Słownik pojęć
Blastomer - komórki zarodkowe powstaÅ‚e w wyniku podziaÅ‚u zygoty (zapÅ‚odnionej komórki) w czasie bruzdkowania (1);
Cytometria przepÅ‚ywowa - nowoczesne narzÄ™dzie - ocena cech morfologicznych komórek z okreÅ›leniem ich stopnia dojrzaÅ‚oÅ›ci i stopnia zróżnicowania (1);
Czynniki wzrostu - biaÅ‚ka lub połączenia biaÅ‚ek i wielocukrów pobudzajÄ…cych rozrost i dojrzewanie niezróżnicowanych komórek (1);
Ektoderma - zewnÄ™trzny listek zarodkowy; z ektodermy rozwija siÄ™ m.in. naskórek, rogówka oka, wÅ‚osy, nerwy (1);
Endoderma - wewnÄ™trzny listek zarodkowy, z którego rozwijajÄ… siÄ™ nabÅ‚onki: jelit, wÄ…troby, pÅ‚uc, dróg moczowych, gruczoÅ‚ów dokrewnych (1);
Fibroblast - komórka tkanki łącznej wÅ‚aÅ›ciwej o wydÅ‚użonym ksztaÅ‚cie. WytwarzajÄ… wÅ‚ókna kolagenowe, siateczkowe i sprężyste oraz skÅ‚adniki substancji podstawowych glikozaminnoglikany (2);
Hodowla in vitro - wzrost i funkcja poza organizmem komórek uzyskanych przez dyspersjÄ™ mechaniczna lub enzymatyczna tkanek; także hodowla tkanek i narzÄ…dów (1);
Hodowla jednowarstwowa - wzrost jednej warstwie (monolayer) komórek w hodowli
in vitro - (Å‚ac.) w dosÅ‚ownym tÅ‚umaczeniu: „w szkle”, potocznie znaczy poza organizmem, w próbówce. Dotyczy też reakcji biochemicznych i molekularnych przebiegajÄ…cych w próbówce
in vivo - (łac.) w żywej roślinie lub zwierzęciu (1);
Keratynocyty - komórki naskórka syntetyzujÄ…ce specyficzne biaÅ‚ka. StanowiÄ… ok. 95% naskórka czÅ‚owieka (2);
Kolagen - białko należące do grupy skleroprotein nierozpuszczalnych w wodzie (1);
Komórki macierzyste - niezróżnicowane komórki, które majÄ… zdolność do samoodtwarzania i tworzenia zróżnicowanych komórek potomnych (1);
Komórki progenitorowe - komórki o dużym potencjale mitotycznym, zdolne do różnicowania siÄ™ w Å›ciÅ›le okreÅ›lony typ komórek (1);
Lek biologiczny - lek, którego substancja czynna jest wytwarzana przez organizm żywy lub pochodzi z organizmu żywego;
Lek oryginalny - lek innowacyjny, wynaleziony przez firmę jako pierwszy i wprowadzony do stosowania w lecznictwie na podstawie pełnej dokumentacji badań chemicznych, biologicznych, farmaceutycznych, farmakologicznych, toksykologicznych i klinicznych;
Linia komórkowa - populacja komórek proliferujÄ…cych w hodowlach (1);
Macierz pozakomórkowa - produkt komórek nabÅ‚onkowych i tkanki łącznej; skÅ‚ada siÄ™ z różnych glikoproteidów i proteoglikanów, w stosunku swoistym dla każdej tkanki, najważniejszymi jej skÅ‚adnikami sÄ… fibronektyna, laminina i kolageny I-V i XI (1);
Medium (pożywka) - mieszanina soli nieorganicznych i różnych substancji odżywczych; podtrzymuje przeżywanie komórek przynajmniej przez 24 godziny;
Pasaż - rozdzielenie komórek subkonfluentnej hodowli np. na dwie części i przeniesienie ich do osobnych naczyÅ„ hodowlanych (1);
Pluripotencja - zdolność komórek macierzystych do różnicowania siÄ™ w wiele typów caÅ‚kowicie zróżnicowanych komórek (z wyjÄ…tkiem komórek linii pÅ‚ciowej);
Progenitory - wczesne komórki ukierunkowane posiadajÄ…ce wysoki potencjaÅ‚ proliferacyjny i zdolność do tworzenia kolonii komórek potomnych, bez zdolnoÅ›ci do samoodnowy (1);
Proliferacja - zwiÄ™kszenie liczby komórek w wyniku nastÄ™pujÄ…cych po sobie podziaÅ‚ów;
Substancja czynna - substancja odpowiedzialna w leku za jego działanie lecznicze;
Supernatant - pÅ‚yn uzyskany po odwirowaniu zawiesiny komórek (1).
(1) "Hodowla komórek i tkanek" red. StanisÅ‚awa StokÅ‚osowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, wyd.I.
(2) "SÅ‚ownik biologii komórki" red. Z. BielaÅ„ska-Osuchowska, J. Godula, J. Kawiak, H. Krzanowska, B. PÅ‚ytycz,
M. Zabel, Polska Akademia UmiejÄ™tnoÅ›ci, Kraków 2008, wyd. II